Bilginiz Olsun

Jiroskop Nedir? Nasıl Çalışır?

Jiroskop Nedir? Nasıl Çalışır?

 

Jiroskop; uçaklar, gemiler yada uzay araçları için olmazsa olmazken, akıllı telefonlarda ise ‘sessiz beyinler’ olarak hayatımıza giriş yapmışlardır. ‘düzdöner’ olarak bilinen yön ve ölçü bazında da kullanılır. Bunların yanı sıra denge sağlayan parça olarak da bilinirler. Dönüşlerinde hızlarını koruma altına alabilirler. Dönüş eylemi gerçekleşirken, dayanağın yönünden tamamen bağımsızdır. Bu nedenle devrilmez. Tekerlek tabirini kullanarak her yöne dönebilme özelliğini vurgulayabiliriz. Jiroskoplar türlerine göre farklı dallarda da kullanılabilir. Günümüzde daha çok elektromanyetik sistemler yardımıyla üretiliyor. Jiroskopları daha iyi algılayabilmek için fizik kitaplarına el atmak gerekebilir.

Tarihçesi

Jiroskoplar, farklı kültürlerde birbirinden bağımsız olarak icat edilir. Bunun örneklerini eski Yunan, Roma ve Çin’de görebiliriz. En modern jiroskoplara benzer aparat Johann Gottlieb Friedrich von Bohnenbergen tarafından icat edilmiştir. Bu icat üç adet hareket edebilen halkadan oluşmaktadır. Yönünün bir önemi olmadan sahip olduğu pozisyonu koruyabiliyor.

Jiroskop Çeşitleri

Jirostat: türevlerinden biridir. İlk tasarlayan kişi ise Lord Kelvin olarak bilinmektedir. Yatay bir düzenekte dönme işlevini gerçekleştiren cismin karışık yapısının önüne geçmek için tasarlanmıştır. İrice bir çarkı bulunur ve bu çark bir kılıf içerisine gizlenmiştir.

Mikro Elektromanyetik Sistem Jireskop: elektromanyetik bir titreşim sistemi için kullanıma hazır jiroskoplardır.

Fiber Optik Jiroskop: mekanik olarak dönme işleminin tespitinde bulunan jiroskoptur. Haber ve iletişim konulu sitelerde kullanılır.

Yarı Küresel Yankılayıcı Jiroskoplar: diğer bilinen isimleri ise ‘ şarap bardağı jiroskopu’ veya ‘ mantar jiroskoptur.’ Yarı boyutta kabuğu bulunur. Bu kabuk sayesinde elektrostatik kuvvetler üretilir.

Dinamik Ayarlı Jiroskoplar: eğilme dayanakları sayesinde asılmış disk bulunduran bir jiroskoplardır. Halka ve dönüş hızının birbirine orantısıyla birlikte negatif kaynak oluşturur.

Londra Kuvveti Jiroskopu: kuantum mekaniğini sağlayan ve kullanmasında faktör oluşturan jiroskoplardır. Yerçekimi gibi araştırma konularında ve ölçümlerinde kullanılır.

Başa dön tuşu